Sức mạnh của thành tích

Yêu cầu cơ bản giúp bạn mở rộng những dấu mốc thành tích học tập

Giới hạn. Mỗi người có một sở trường riêng. Khả năng học tập ở mỗi người khác nhau. Phương pháp ghi nhớ bạn dùng thời phổ thông thường dựa trên cách lập đi lập lại. Bạn giữ nguyên phương pháp đã biết vào môi trường học tập mới (sau tốt nghiệp). Và kết quả bạn nhận được là gì? Áp lực thi cử gia tăng. Nhiều môn học làm bạn bối rối trước cửa phòng thi và có trường hợp nợ vài môn. Lượng kiến thức phải tiếp thu thì ngày càng nhiều, trong khi các việc phát sinh ngoài trường trở thành bắt buộc (đi thực tập, làm thêm,…). Bạn đã làm gì để đối mặt thực tế học trong thời gian rút ngăn? Bài viết này là bước đầu tiên để bạn tiến đến những phương pháp giải phóng năng lực học tập của bản thân. Việc học tập chắc chắn sẽ nhẹ nhàn hơn và thành tích sẽ cao hơn. Câu chuyện sau sẽ là mở đầu, để bạn tìm lại khả năng thực của chính mình. Chuyện như sau.

Rối loạn 

Một người đàn ông phát sinh vấn đề tâm lý, vì áp lực phải ghi nhớ quá nhiều yêu cầu chi tiết của vợ đồng thời là sếp. Luôn lo lắng và không thể tập trung, nên anh tìm đến bác sĩ.

Bước vào phòng khám thần kinh anh liền nói: Bác sĩ làm ơn giúp tôi, tôi không thể nhớ được điều gì cả!  

Bác sĩ hỏi: Anh bị chứng này bao lâu rồi?

Anh chàng kia cau mày: Chứng gì?

Một câu chuyện hài. Nhiều vấn đề xuất phát từ thứ không rõ ràng. Dù vậy câu chuyện này thì liên quan gì đến bạn? Đã đến lúc tìm hiểu.

Những dầu hiệu từ thực tế

Áp lực. Bạn đã trải qua thời gian thi cử căng thẳng, để hoàn thành bài thi. Bạn nghĩ ngơi và bước tiếp vào môi trường mới với thực trạng mới. Môi trường mới có điểm gì đặc biệt?

Năng động. Kiến thức bạn phải tiếp thu ngày một nhiều hơn và thời gian bạn có trong một ngày vẫn là 24h. Bạn trở nên bận rộn.

Nếu có thêm những hoạt động phát sinh ở ngoài trước học (như: tham gia hội, nhóm,…), thời gian (một sinh viên dùng để học) sẽ bị rút ngắn lại. Dù vậy lúc đến lớp học, bạn đã thấy cảnh tượng vài người giữ im lặng và úp mặt trên bàn (nghỉ ngơi). Họ đã mất tinh thần hoặc kiệt sức vì việc học chăng? Hãy nhớ lại, khi đến hội trường bạn thường gặp việc gì?

Phần nhiều tại hội trường thì bạn và nhiều người khác thảo luận (ngoài đề tài môn học). Các môn học nhàm chán, khó hiểu xuất hiện khiến bạn phải nói chuyện, phải tranh luận (về những đề tài khác thú vị hơn). Những cảm giác nào từng xuất hiện trong bạn, khi lịch thi đến gần?

Bạn từng cảm thấy lo lắng. Áp lực thi qua môn đôi lần làm bạn thấp thỏm trước cửa phòng thi. Nợ môn thì cũng có. Dù vậy tệ hơn nữa là những môn thi lại đòi hỏi bạn phải đóng phí. Bạn ngán cảnh đóng tiền, nhất là tiền đổi từ công sức của bản thân. Hơn nữa, nhiều lần thể diện trổi dậy, nó khiến bạn hay làm gì?

Bạn có hay hỏi điểm số của mấy người bạn thân cận? Điểm cao với điểm thấp đều cho bạn suy nghĩ riêng, dù ít khi bạn để ý. Đã đến lúc thay đổi.

Điều cốt lõi trong khả năng 

Khao khát. Vài người bạn biết có thành tích học khá tốt. Một số người có thành tích thì điều kiện và thời gian cho phép học tập thấp hơn rất nhiều so với bạn. Hoạt động ở trường, ngoại khóa, đi làm thêm trong khi kết quả của họ vẫn cao hơn bạn. Đó là lý do bạn nể phục hoặc đôi lúc bạn thấy không thoải mái, khi nhìn nhận thành tích của hai bên. Bạn có thấy ngại với thành tích học tập của mình? Sao điểm số của bạn hiếm khi đạt kết quả như ý?

Điều gì đã khiến bạn có sức học thấp hơn người khác? Câu trả lời nằm trong lịch sử nhân loại.

Kế thừa trong điều kiện không có chữ viết 

Khi chữ viết chưa xuất hiện, việc truyền lại cho các thế hệ tiếp theo những thành tựu đã có gặp trở ngại. Dù vậy tại sao những bản hùng ca, sử thi, kinh Vệ đà,…. với nội dung rất lớn vẫn được lưu truyền tới khi chữ viết xuất hiện?

Thành tựu của những nền văn hóa cổ nổi trội với những nhà thông thái (thuộc giới tinh hoa), những người tìm cách truyền lại tinh hoa đã có cho các thế hệ kế tiếp. Các phương pháp ghi nhớ và thực hiện việc ghi nhớ được tìm kiếm và vận dụng. Đồng thời ẩn sau trách nhiệm của những người nắm giữ tinh hoa là tinh thần lưu trữ và truyền trao những di sản đã hình thành.

Bạn có mang trong mình ước muốn lưu trử và truyền trao những gì có được? Có khi nào việc không thấy giá trị (từ những gì phải học) đã hủy hoại tình thần và khả năng ghi nhớ của bạn?

Khoa học ngày nay đi vào nghiên cứu chức năng não bộ ngày một nhiều và qua những công nghệ tiến bộ hơn. Dù vậy việc áp dụng kỹ năng ghi nhớ của những nhân vật tên tuổi trong lịch sử đã cho thấy những thành tựu rõ ràng. Điều gì khiến người bình thường có thể có khả năng ghi nhớ tốt? Tinh thần đã được xác định. Hướng đến người kế thừa, những nhân vật lớn đã hành động. Phương pháp đã được truyền dạy.

Phát hiện tình cờ

Theo như lời kể của nhà triết gia và hùng biện người La Mã Cicero, sáng kiến ghi nhớ xuất hiện ở một buổi tiệc tại Thessaly. Nơi Simonides tham gia, để ngâm một bài thơ ca tụng vị chủ tiệc. Không lâu sau phần biểu diễn, Simonides được gọi ra ngoài. Trong lúc ông vắng mặt, trần nhà của sảnh tiệc bất chợt sụp đổ và đè lên tất cả những vị khách. Tai nạn khiến thân xác họ không còn có thể nhận dạng được nữa. Người duy nhất còn sống sau bữa tiệc gặp chuyện gì? 

Simonides phải tham gia vào quá trình cứu trợ sau đó và phát hiện ra rằng bằng cách sử dụng trí nhớ của mình về những người ngồi xung quanh bàn tiệc. Ông có thể xác định được nhân dạng của các vị khách xấu số dựa theo vị trí mà cơ thể của họ được tìm thấy.

Qua trải nghiệm đó, Simonides suy ra rằng: việc liên kết một chuỗi các hình ảnh với những vị trí xác định của một không gian có sẵn trong bộ nhớ rất hiệu quả cho việc ghi nhớ mà không gây xáo trộn đến trật tự các hình ảnh đó. Ông sau đó đã khuyên các nhà diễn thuyết sử dụng phương pháp này, để ghi nhớ những luận điểm trong bài diễn thuyết của mình theo đúng trình tự mà họ đã chuẩn bị trước. Cột mốc quan trọng xuất hiện.

Phương pháp ghi nhớ Loci được phát minh bởi nhà thơ người Hy Lạp Simonides xứ Ceos vào khoảng năm 477 trước Công Nguyên (Qureshi et al. 140). Từ loci là dạng số nhiều của từ locus (tức là vị trí). Đồng thời theo như ghi chép, Loci là một phương pháp ghi nhớ có lịch sử lâu đời (theo Bách khoa toàn thư về Triết học Stanford) và phương pháp Loci được sáng tạo bởi nhà thơ Simonides (c.556-c.468 TCN). Dù các phương pháp khác trước thời Simonides không có ghi chép.

Để đạt thành tích cao hơn trong học tập, bạn có thể tận dụng được điều gì?

Bộ khung của giải pháp ghi nhớ 

Trong một bài nghiên cứu được xuất bản năm 2018, Hagstrom và Winman (từ Đại học Uppsala, Thụy Điển) đã chỉ ra rằng cách hoạt động của Loci dựa trên những nguyên lý cơ bản của bộ não con người. Khi chúng ta cố gắng nhớ về những gì đã học hoặc lưu trữ trước kia, những ký ức sẽ xuất hiện theo từng cụm thay vì được gợi lại với một thứ tự hoàn toàn ngẫu nhiên.

Những cụm này được tạo nên từ những ký ức có liên hệ với nhau, có thể là về phương diện thời gian (được bộ não ghi chép lại trong cùng một khoảng thời gian), ngữ nghĩa (liên quan đến cùng một sự vật) hoặc bối cảnh không gian (xuất hiện tại cùng một địa điểm). Các nghiên cứu trước đó đã chỉ ra rằng: bối cảnh không gian có tầm quan trọng rất lớn trong bộ nhớ sự kiện (episodic memory). Ta có thể ví nó như một chiếc giàn (bộ khung) đã tồn tại sẵn trong tâm trí con người và những gì con người trải qua sẽ được xây dựng bên trên chiếc giàn đó.

Nói cách khác, chúng (các sự vật, sự việc) gắn liền với bối cảnh không gian đã có, từ đó tạo nên các ký ức mới. Khi cần truy xuất trí nhớ, con người sẽ tự động phục hồi lại bối cảnh (bộ khung) để lấy ra các thông tin đã lưu giữ. Trong trường hợp không có bối cảnh nào có thật để sử dụng, chúng (bộ khung) có thể được thay thế bằng một không gian bất kì được tạo ra bởi trí tưởng tượng mà vẫn không ảnh hưởng đến quá trình ghi nhớ thông tin (Hagstrom và Winman 452).

Khi xây dựng được bộ khung ghi nhớ, bạn cần biết thêm những gì?

Quá trình ghi nhớ  thảm hại ê chề khi bạn áp dụng

Trí nhớ ngắn hạn hoạt động như “một xấp giấy rời” dùng để nhớ lại tạm thời thông tin đã được xử lý. Nó có khả năng nhớ và xử lý thông tin cùng một lúc. Trí nhớ ngắn hạn có thể lưu giữ một lượng thông tin nhỏ (từ 5 đến 9 thông tin). Trong trí nhớ ngăn hạn, thông tin có thể sử dụng (gọi ra) trong một thời gian ngắn (thường khoảng từ 10 đến 15 giây, đôi khi có thể lên đến 1 phút).

Tuy nhiên, thông tin này sẽ nhanh chóng biến mất trừ khi chúng ta cố gắng lưu giữ lại một cách có ý thức. Trí nhớ ngắn hạn là bước cần thiết đi đến giai đoạn tiếp theo, trí nhớ dài hạn. Sự chuyển thông tin đến vùng trí nhớ dài hạn, để nhớ được lâu hơn có thể được kích hoạt và cải thiện bằng cách lặp lại thông tin đó hoặc hiệu quả hơn nữa là bằng cách gắn thông tin đó với một ý nghĩa hoặc những kiến thức có sẵn.

Trí nhớ ngắn hạn có thể trở thành trí nhớ dài hạn qua quá trình hợp nhất, gồm việc nhắc lại vài lần và kết hợp với ý nghĩa. Không giống như trí nhớ ngắn hạn (chủ yếu dựa vào âm thanh, hình ảnh để lưu trữ thông tin), trí nhớ dài hạn mã hóa thông tin để lưu trữ (dựa trên việc tích hợp thêm ý nghĩa và sự liên tưởng).

Có phải đã đến lúc bạn phải nghĩ xa hơn về phương pháp học lập đi lập lại? Phương pháp ghi nhớ sai có phải là nguyên nhân của những thành tích bạn đang nhận? Những gì sẽ đợi bạn phía trước?

Kết quả chắc chắn 

Theo một nghiên cứu đăng trên tạp chí Neuron, phương pháp ghi nhớ (vị trí) có thể mang lại nhiều lợi ích cho bất cứ ai. Trên thực tế, chỉ cần thực hiện hàng ngày các buổi huấn luyện kéo dài 30 phút này, thì chỉ sau vài tuần, bạn sẽ cảm nhận được sự ảnh hưởng tích cực đến từ bộ não của bạn.

“Không chỉ riêng bạn mới có thể thay đổi hành vi của mình, (những người qua) quá trình huấn luyện cũng có thể tạo ra một mô hình kết nối của bộ não tương tự như những vận động viên trí nhớ tài năng”, tác giả Martin Dresler, trợ lý giáo sư về khoa học thần kinh nhận thức tại Trung tâm Y tế Đại học Radboud chia sẻ.

Nghiên cứu được thực hiện với 23 trong số 50 vận động viên trí nhớ trên thế giới. Cụ thể đó là trong vòng 20 phút họ phải nhớ lại 72 danh từ ngẫu nhiên. Thật ngạc nhiên, những chuyên gia trí nhớ hầu hết nhớ được 71 hoặc 72 từ.

Trái lại, với một nhóm người có độ tuổi ngang bằng với những vận động viên ở trên và không được đào tạo về phương pháp ghi nhớ, họ chỉ nhớ được (tối đa) 26 từ. Tuy nhiên, sau 6 tuần tập luyện hàng ngày trong 30 phút, họ đã nhớ được gấp đôi số từ lúc bạn đầu, thậm chí ghi nhớ được 62 từ trong danh sách 72.

Điều ấn tượng hơn đó là sau bốn tháng nữa mà không được đào tạo, các thành viên trong nhóm vẫn có thể nhớ lại trung bình 48 trong 72 từ đã cho, tốt hơn rất nhiều so với những gì họ đã làm ban đầu.

“Một khi bạn đã quen thuộc với những phương pháp này và biết cách áp dụng chúng, bạn có thể duy trì hiệu suất cao của mình mà không cần đào tạo thêm nữa”, Dresler nói.

Khi các nhà nghiên cứu quét não của nhóm kiểm soát, họ nhận ra rằng chỉ sau sáu tuần huấn luyện, bộ não phát triển các kết nối giống như các vận động viên trí nhớ. Họ (những người nghiên cứu) gọi đây là hiệu ứng “phụ thuộc vào hoạt động”.

Chỉ cần làm theo phải chăng bạn sẽ đạt kết quả?

Thực trạng bạn gặp 

Mỗi người có sở trường riêng. Nếu phương pháp vị trí không mang lại hiệu quả với bạn thì sao? Đâu là điều bạn cần biết, để chọn ra đúng phương pháp của mình?

Lý thuyết về trí nhớ (tự nhiên) có kỹ năng được đề xuất bởi K. Anders Ericsson và Bill Chase để giải thích tính hiệu quả của các cách ghi nhớ trong chuyên môn về trí nhớ. Nói chung, trí nhớ ngắn hạn có dung lượng gồm bảy mục. Tuy nhiên, để ghi nhớ các chuỗi dài thông tin không liên quan, hạn chế này phải được khắc phục. Giải pháp cho bạn là gì?

Việc bạn không sử dụng tốt hệ nhớ (loci) đã nêu, khả năng việc ghi nhớ sở trường của bạn không nằm ở vị trí. Đồng thời khả năng liên tưởng trong bạn chưa mạnh trong việc tạo liên kết theo tuần tự dài từ các thông tin cần nhớ. Việc lấy ra thông tin ngẫu nhiên cần nhớ từ những vị trí tưởng tượng (phải tạo để ghi nhớ) có thể gây trở ngại cho bạn. Vậy bạn phải làm sao?

Chuyển sang hệ nhớ phù hợp. Khả năng của bạn có thể hoàn thiện bằng việc thay bộ khung (vị trí) bằng bộ khung số đếm. Việc lấy thông tin cần nhớ sẽ xuất phát từ con số. Dù vậy trong bộ khung số, bạn phải đi qua hệ số – hình (với 10 số căn bản). Để có thể dễ mở rộng bộ khung với 100 con số (hệ chính) và mở rộng hơn nữa (10.000 mốc,…). Phải chăng chỉ có vậy?

Các hệ nhớ khác nhau sẽ khắc phục những khuyết điểm khác nhau của thông tin cần nhớ. Dù vậy hệ Loci (còn có tên khác là hệ phòng La mã) và hệ chính là một trong hai nền tảng chính để thực hiện việc tăng tốc ghi nhớ (lượng lớn thông tin). Bạn sẽ sở hữu một trong hai hoặc cả hai, khi bạn thực hiện đúng phương pháp.

Ngoài hai hệ trên còn những hệ nhớ khác (như hệ nhớ số vần, hệ nhớ quân bài,…). Dù hệ nhớ nào bạn thấy phù hợp, thì kết quả của việc sử dụng luôn làm gia tăng ấn tượng (khác biệt) từ thông tin cần nhớ. Nói cách khác, dữ kiện ghi nhớ được hình thành trên cơ sở tiếp nhận thông tin từ các giác quan (thị giác, thính giác, khứu giác, vị giác và xúc giác). Các giác quan hiện giờ của bạn nhạy đến mức nào?

Không biết. Vấn đề là bạn có thấy khó chịu về những thành tích không đúng với mình, trong khi những người khác thong thả đạt lấy thành tích tốt hơn? Bạn có muốn tăng cường khả năng của mình?

Tái bút

Các hệ nhớ không tự nhiên được phát triển. Với trách nhiệm truyền trao di sản trong văn hóa (không có chữ viết), ý nghĩa ban đầu của khả năng ghi nhớ là lưu trữ và truyền trao di sản (văn hóa). Đồng thời người muốn kế thừa phải có phương pháp và khả năng. Trong đó khả năng với cá nhân là sự gắn kết thông tin với ý nghĩa tinh thần. Nói cách khác “biểu hiện của khả năng ghi nhớ cũng là biểu hiện của sự gắn kết tinh thần”.

Bạn muốn trí nhớ tốt hơn, điều tối giản cấn nhớ là: “khả năng ghi nhớ chính là tinh thần”. Trong tình huống học tập riêng (của bạn), bạn đã dùng kiểu tinh thần gì?

Có phải vì lợi ích (qua môn thi)? Mỗi người đều có suy nghĩ riêng, tinh thần riêng. Dù vậy loại tinh thần đúng sẽ giúp bạn đi xa hơn. Bạn có muốn mình lưu giữ điều gì và sẽ truyền lại điều gì?

Khi thông tin liên quan đến điều bạn thấy ý nghĩa (hay quan trọng), nó sẽ dễ được lưu vào bộ nhớ dài hạn của bạn. Động lực là một yếu tố đầu tiên. Dù vậy với lượng thông tin buộc phải nhớ thêm (để bạn xử lý công việc) ngày một tăng, phương pháp đúng là không thể thiếu. Bạn phải xây dựng bộ khung ghi nhớ cho mình càng sớm càng tốt. Những thông tin hướng dẫn thêm (miễn phí) được cung cấp (qua đường dẫn bên dưới) sẽ có ích cho bạn.

Link:  xem tại đây

Trường học thường không dạy hoặc quan tâm cách học của bạn. Đồng thời trường cũng chẳng quan tâm bạn khổ sở thế nào trong việc ghi nhớ. Chỉ có bạn mới chịu trách nhiệm cho hành động của mình. Đó có phải là thực tế không?

Hãy tìm một nơi yên tĩnh và tự hỏi “Thành tích học tập khổ sở tôi tạo ra, người khác có đánh giá cao sự khổ sở đó không hay là họ chỉ nhìn vào điểm số?”, bạn sẽ làm gì?

Những hướng dẫn tiếp theo và tài liệu chi tiết sẽ giúp bạn từng bước xây dựng bộ khung của mình (trong thời gian ngắn nhất). Bạn có thể chưa biết về các hệ nhớ hoặc đã thử nhưng không thấy hiệu quả. Dù vậy việc hiểu “khả năng ghi nhớ là biểu hiện của tinh thần”, bạn sẽ sớm thấy sự khác biệt.

Cuối cùng, bạn có thấy mệt mỏi vì hiệu quả từ cách học đang dùng?

Nội dung tiếp sẽ đảm bảo bạn vượt qua mức ghi nhớ bản năng. Đồng thời khắc phục những yếu tố cản trở hiệu quả. Biết đâu bạn có thể hình thành đúng phương pháp của mình mà chẳng phải tốn kém như những người khác. Hãy xem tiếp ở đường dẫn sau.

Xem tiếp: chuyển trang

Thông báo: nội dung hoàn toàn miễn phí, có tác dụng giải trí, không ràng buộc, tốn khoảng 10 phút để bạn đọc. Tôi không thích việc bị hối thúc, dù phải thừa nhận: bài viết có thể bí xóa hoặc chuyển đổi nội dung.

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *