Bản năng giải quyết vấn đề từ văn bản

Diện mạo của những cấu trúc tư duy bị quên lãng

Tư duy. Mỗi người đều có suy nghĩ riêng. Khi vấn đề nảy sinh trong công việc nằm ngoài khả năng của bản thân, bạn sẽ cần lời khuyên (hay tìm người tư vấn). Làm theo cách của những người đi trước là cách dễ nhất. Dù vậy vẫn có trường hợp bạn phải tự ra quyết định. Bạn phải suy nghĩ thật logic để làm điều đúng đắn. Thường yêu cầu cho kết quả thì bạn biết rõ, còn sũy nghĩ (lập luận) đưa bạn tới kết quả thì chưa có sở sở chắc chắn. Cách bạn kiểm tra lập luận của mình là gì? Khi lời nói và câu từ (trên văn bản) cũng nhờ cấu trúc tư duy của bạn xử lý mà hình thành. Bài viết này là cái nhìn sơ bộ về bản năng lập luận của chính bạn, trước khi bạn có thể tìm hướng xử lý công việc. Mẫu chuyện sau sẽ là mở đầu cho toàn bộ nội dung. Chuyện như sau.

Chuyện có thật?

Tại một quốc gia quân chủ ở Châu Phi. Có một người đàn ông nọ đứng ở giữa quảng trường và hét to: “Tổng thống là thằng ngu”. Ngay lập tức anh ta bị bắt bỏ tù.

Mọi người cứ nghĩ là anh ta sẽ phải ở tù hai năm, vì tội sỉ nhục chính quyền. Nhưng mọi người rất bất ngờ, vì cuối cùng anh ta bị xử tử hình. Hỏi ra mới biết anh ta bị xử tử hình, vì tội tiết lộ bí mật quốc gia.

Một kiểu chuyện hài. Bạn vừa  nghĩ đến điều gì? Niềm vui đó đến từ đâu? Suy luận luôn diễn ra mọi lúc. Và bạn dùng suy luận, khi đối mặt với những việc bạn gặp. Bạn nói chuyện với bạn bè, nhăn tin qua điện thoại, gửi email, soạn thảo văn bản. Bạn biết hành động của bạn xuất phát từ suy nghĩ và bạn đã bỏ qua điều gì?

Suy nghĩ về suy nghĩ

Tư duy là một bí mật chưa có lời giải chính xác. Dù vậy một số nghiên cứu về cách tư duy hoạt động đã có kết quả. Và nội dung bạn đang đọc không gì ngoài phương pháp áp dụng. Một sự đúc kết.

Với kinh nghiệm hơn 30 năm làm việc với văn bản của một cựu nhân viên tư vấn đi ra từ trường Harvard. Bà (*1)  không giỏi trong việc tính toán. Dù vậy khả năng giải quyết vấn đề của bà xuất phát từ việc xử lý văn bản. Và bạn sẽ hiểu hơn về tư duy của bản thân, cách tư duy thể hiện qua văn bản, cách nhìn nhận, giải quyết vấn đề nhờ tính logic thể hiện trên văn bản. Và câu hỏi sau là nguyên nhân đưa bạn đến với kỹ năng.   

“Bạn có từng nhìn nhận về cách bản thân suy nghĩ qua những gì mình viết?”  

Sự thật bị che đậy

Những biểu hiện. Cách bạn tư duy thể hiện qua những điều bạn nói hoặc viết. Câu từ bạn nói hay trình bày văn bản vốn có hình thức cố định. Bạn sử dụng nó quá nhiều và quên mất điều cơ bản. Đó là gì?

Để tìm ra đầu mối, trước tiên bạn phải nhớ lại vài việc:

“Bạn có từng nghe tới tam đoạn luận chưa?”

Có lẽ là có nghe ở đâu đó.

“Bạn còn nhớ môn ngữ pháp tiếng Việt có những phép viết nào không?”

Có lẽ phần nhiều bạn đã quên gần hết!

“Vậy bạn có nhớ cách trình bày một bài văn?”

Chắc chắn. Hình thức của một bài tập làm văn mà bạn từng làm có ba phần. Gồm: mở bài, thân bài và kết luận. Thân bài nơi trình bày các ý (hay suy nghĩ của người viết). Đồng thời là nơi bạn sẽ thực hiện việc chứng mình, giải thích, miêu tả, bình luận. Nếu việc bạn cần giải quyết nằm ở thân bài, có khi nào kết luận sẽ là cách bạn xử lý công việc? Còn một chỗ cần làm rõ.

Nền tảng của những biểu hiện trên văn bản

“Vậy còn việc bạn trình bày nội dung (đoạn văn) thì có phép viết gì?’’

Xin nhắc lại (các kiểu chính) gồm: “Diễn dịch, quy nạp và song hành”.

Vậy có bao giờ bạn tự hỏi: “Tại sao lại có 3 cách viết đó?’’

Thông tin quan trọng đã đến. “Câu trả lời nằm trong biểu hiện của cái bạn viết”. nó có gì đặc biệt?

Biểu hiện của trật tự logic

Sự phổ biến. Biểu hiện của tư duy xuất hiện mỗi khi bạn muốn nhìn nhận, chứng minh, giải thích sự việc. Không chỉ dùng khi viết văn bản, bạn dùng trật tự suy luận mọi lúc. Cách bạn suy nghĩ thì không thề nhìn thấy. Dù vậy khi suy nghĩ của bạn thể hiện qua văn bản thì bạn thấy gì? Cái bạn viết có cấu trúc thế nào?

Hãy nhìn vào văn bản. Những cách tiến tới lý luận khoa học và trật tự tu duy xuất hiện.

Cấu trúc nền tảng

Nhận thức. Khi nhìn nhận về thế giới tự nhiên thì tư duy cũng thực hiện những hoạt động lý luận nhằm khám phá ra những điều mới mẻ từ những điều đã biết. Diễn dịch là phương pháp cơ bản nhất cho việc lý luận (mang tên tam đoạn luận). Ngôn ngữ nói nhờ diễn dịch tạo thành khả năng hùng biện. Còn trong phép viết, diễn dịch chỉ là một trong những cách suy luận của tư duy. Nhờ văn bản, bạn quan sát được những cách suy luận của mình. Nó như sau. 

Suy nghĩ theo diễn dịch cách bạn lập luận sẽ giống ví dụ sau:

Con người ai cũng phải chết.

Socaret là một người.

Do đó, Socaret cũng phải chết.

Một việc bạn có thể gặp

Tôi đang tìm mua 1 quyển sách.

Một quyển sách tài chính đáp ứng được nhu cầu của tôi.

Do đó, tôi mua quyển sách tài chính.

Trong cấu trúc diễn dịch, ý đầu tiên trình bày một nội dung tổng quát (hay giả thuyết chính), ý tiếp theo (giả thuyết phụ) bình luận trên ý thứ nhất và sau đó rút ra kết luận (do đó). Một biểu hiện khác.

Suy nghĩ trong quy nạp biểu hiện sẽ như sau:

Cô gái tôi muốn quen rất đẹp:

Cô ấy có mái tóc đen.

Cô ấy có nước da bánh mật.

Cô ấy có nụ cười nguy hiểm.

Cách bạn đưa ra ý kiến

Ví như có người nói: “Sao bạn chi nhiều tiền cho cuốn sách như vậy?”

Thông tin bạn dùng để phản đối/giải thích sẽ (có hình thức) như sau:

Tôi mua quyển sách vì:

Bao bì đẹp.

Nội dung có thể áp dụng được vào công việc.

Được viết từ những chuyên gia hàng đầu.

Trong cấu trúc quy nạp, ý lớn được bổ trợ bởi các ý nhỏ.

Chú ý: trong làm văn, thường kết luận quy nạp được đặt sau cùng (để diển tả cảm xúc). Dù vậy trong công việc, thời gian được ưu tiên hơn cảm xúc. Điều quan trọng thường sẽ đề cập đầu tiên.

Hình dung của bạn có thể so sánh diễn dịch với quy nạp bằng hai hình sau:

Cấu trúc tư duy

Diễn dịch và quy nạp

Suy nghĩ theo song hành không xuất hiện trên văn bản (khi dùng để giải quyết vấn đề). Vì nó không có chủ đề, không nội dung nào bao trùm nội dung nào và chỉ dùng đê giải thích một việc/vấn đề ở nhiều khía cạnh khác nhau (cùng diễn ra). Một việc cần làm rõ.

Khi đã làm rõ được các cấu trúc, bạn vẫn chưa thể vận dụng để giải quyết công việc. Vì cấu trúc (logic) bạn dùng còn phải kết hợp đúng với trật tự logic (thời gian, cấu trúc, mức độ). Những lợi ích từ phương pháp chỉ xuất hiện, khi bạn nắm rõ cách bạn thể hiện đối với văn bản. Khả năng văn bản hóa thật sự mang lại điều gì? Điều quan trọng đã tới.

Lợi ích của sự hoàn thiện

Khi thạo về logic của văn bản, bạn trình bày thông tin hiệu quả hơn. Qua văn bản, bạn dễ dàng nằm được suy nghĩ của người viết văn bản. Xác định được những điểm thiếu sót trong văn bản, những nhầm lẫn trong (trật tự) tư duy. Bạn kiểm soát được những gì phát sinh trong suy nghĩ của người đọc văn bản.

Ngoài ra, bằng trật tự tư duy, bạn hình thành quan điểm logic về sự việc, trước khi giải quyết vấn đề.

Cuôi cùng, khi tư duy trở nên rõ ràng, bạn có thể dễ dàng đưa ra những kết luận hoặc giải pháp chính xác cho sự việc. Có phải đó cũng là cái bạn nhận được từ một người tư vấn? 

Xuất phát điểm của việc giải quyết vấn đề

Ai cũng có việc riêng. Bạn chắc chắc có việc chưa giải quyết được. Những gì quan trọng chưa giải quyết được sẽ buộc bạn phải tìm giải pháp. Đó là diễn biến của cuộc sống. Còn khi thể hiện (diễn biến) trong văn bản (tư vấn), cách trình bày sẽ có chút thay đổi. Đó là gì?

Bạn viết về một tình huống với thời gian và địa điểm cụ thể. Nói cách khác là nguồn gốc, nơi mọi việc bạn gặp đang tiến triển bình thường. Bỗng nhiên một việc xảy đến (thường là rắc rồi). Suy nghĩ của bạn bật ra các câu hỏi. Giá trị của những gì bạn phải viết xuất hiện.

Sự tồn tại của văn bản (bạn viết) thật sự mang ý nghĩa gì? Nó có giá trị gì, khi không giúp người đọc tìm ra câu trả lời (cho vấn đề nảy sinh)?

Nói cách khách thì nội dung văn bản chính là một câu trả lời. Còn xuất phát điểm của câu trả lời là câu hỏi (đầu tiên) xuất hiện trong người đọc (khi họ gặp vấn đề). Một sự thật hiển nhiên đi kèm.

Những câu hỏi trong đầu

Trước một vấn đề, mỗi người đều có suy nghĩ riêng. Những suy nghĩ riêng đi kèm với vấn đề tạo ra những câu hỏi khác nhau. Việc này có nghĩa là gì khi nhìn từ văn bản?

Vì văn bản trả lời cho một câu hỏi (lớn và đầu tiên), khi gặp vấn đề. Các câu hỏi xuất phát từ “vấn đề” buộc bạn phải chọn ra đúng câu hỏi (ở người đọc). Câu hỏi đó là câu nào?

Đó là quyết định của bạn, khi hình thành câu chuyện (mở đầu). Nói cách khác, bạn dùng câu chuyện mở đầu để đưa vào suy nghĩ người đọc một câu hỏi. Những nội dung sau sẽ giúp bạn tiến gần tới giải pháp. Ở nội dung tổng quát này, bạn cần thấy những thể hiện trong suy nghĩ của mình, những tình huống cuộc sống. Dù nói hay viết cách câu hỏi hình thành trong suy nghĩ của bạn là như nhau. Sau đây là vài trường hợp minh họa.

Câu hỏi logic xuất hiện trong giao tiếp

Tại buổi gặp mặt có 3 người đang nói chuyện về nơi sẽ đến ăn uống tiếp theo.

Người tên A nói: ‘’tớ muốn ăn hủ tiếu’’

Người tên B nói: ‘’tớ muốn ăn chè’’

Người tên C nói: ‘’tớ biết 1 chỗ có thể ăn hủ tiếu và chè’’.

Và C nhận được 1 câu hỏi. Theo bạn câu hỏi đó là gì?

Hãy thử suy nghĩ trước khi kiểm tra đáp án bên dười.

Kết quả: C sẽ nhận được một câu hỏi có ý  tương tự như: ‘’chỗ đó ở đâu?”.

Bạn có thể gặp những trường hợp khác trong thực tế. Còn trong văn bản, khác biệt sẽ thế nào?.

Câu hỏi xuất hiện qua câu từ

Tư duy logic là hình thức vận hành trong trí não của người đọc hoặc nghe. Còn câu hỏi thì gắn liến trật tự tư duy đó. Vì vậy nếu muốn đưa vào tư duy đối phương câu hỏi, bạn phải nêu các phần nhất định. Minh họa sau sẽ là lời giải thích.

Nếu bạn muốn người đọc hỏi: “anh muốn làm gì?”

Bạn có thể viết theo diễn biến của tình huống như sau (ở đây giả dụ việc bạn và đối phương cùng trải qua vài việc trong quá khứ):

Từ thời học cấp 1 tời giờ, chúng ta gặp mặt nhau mỗi ngày. Giờ khi đã lên 20, bạn chỉ thấy thoải mái nhất khi gặp T (gọi tên thân mật). Một vài việc phát sinh làm gián đoạn thời gian ở cạnh nhau đã làm mình (tên của bạn) nảy ra một suy nghĩ. Những việc mình sắp làm sẽ giúp chúng ta ở gần nhau hơn, gặp mặt nhiều hơn. Và chắc chắn sẽ được vui chơi nhiều hơn nữa. Hãy thực hiện kế hoạch cùng mình và chúng ta sẽ có lại những niềm vui trước giờ thuộc về chúng ta.

Nếu đây là phần cuối thư, đối phương sẽ tự hỏi “định làm gì vậy?” và phản hồi cho bạn.

Đây chỉ là một tình huống. Việc người đọc có thể hiện câu hỏi kiểu nào còn tùy vào tình cảm và mức độ bạn hiểu người đó nhiều thế nào.

Nếu mức độ tình cảm thấp, bạn sẽ nhận được phản hồi không thân thiện như:

“định làm cái khỉ gì vậy?”

Thực tế vốn muôn hình vạn trạng. Bạn muốn nhận kết quả chính xác từ việc viết văn bản, muốn giải quyết vấn đề bằng cách tư duy trên văn bản. Bạn phải đọc những nội dung (hướng dẫn) được đề có cách giải quyết vấn đề cho mình.

Tái bút

Khi những việc (có ý thức) của bạn gắn với tư duy, thì tư duy tốt sẽ quyết định kết quả bạn nhận. Việc nắm được khả năng văn bản hóa nghĩa là bạn đã có trong tay một bộ công cụ. Gồm: logic trong viết lách, logic trong tư duy và logic trong cách giải quyết vấn đề.

Cuối cùng, bạn không cần phải trở thành nhà tư vấn. Cái bạn có là một hướng giải quyết vấn đề chính xác hơn, khi không tìm được sự trợ giúp từ những người đi trước (nếu không muốn nói là giỏi hơn).

Người đi tư vấn thì phải trả tiền. Trong khi bạn thì có khả năng tư vấn, chuyện gì sẽ xảy ra?

Không thể biết trước được gì. Ngoại trừ việc bạn có thể ra quyết định chính xác nhất trong khả năng của mình.  

Hẹn gặp bạn ở bài tiếp theo.

Chú thích:

(*1):Barbara Minto là một trong tám nữ học viên đầu tiên tốt nghiệp trường kinh doanh Harvard. Bà được công ty tư vấn quản trị McKinsey (hiện vẫn công ty tư vấn lớn nhất thế giới) chọn vào vị trí chuyên gia tư vấn đầu tiên của hãng. Nơi người lao động phải làm việc với nguồn thông tin tri thức một cách hiệu quả với cường độ cao, đặc việt là việc viết tài liệu, phân tích, thuyết trình và lựa chọn giải pháp cho khách hàng.

60 comments

  1. Reply

    Thanks for the good writeup. It in truth was once a
    leisure account it. Glance complicated to more introduced agreeable
    from you! By the way, how can we keep in touch?

    My site cbd gummies

  2. Reply

    Write more, thats all I have to say. Literally, it seems as though you
    relied on the video to make your point. You clearly know
    what youre talking about, why throw away your intelligence on just posting videos to your site when you could be giving us something enlightening to read?

    My blog :: buy cbd gummies

  3. Reply

    I know this if off topic but I’m looking into starting my own weblog and was curious what all is needed to get setup?
    I’m assuming having a blog like yours would cost a pretty penny?
    I’m not very web savvy so I’m not 100% certain. Any recommendations or advice would
    be greatly appreciated. Many thanks

    Also visit my webpage – best delta 8 thc carts

    • Reply

      you have to setup wordpress. Then chose free theme what you like. i think you should by some books of Russell Bruson (creat funnel)

  4. Reply

    I like the valuable information you provide
    in your articles. I’ll bookmark your blog and check again here regularly.

    I’m quite certain I will learn plenty of new stuff right here!

    Best of luck for the next!

    Feel free to visit my web page … delta 8 thc near me

  5. Reply

    Hello there! Do you know if they make any plugins to assist with SEO?
    I’m trying to get my blog to rank for some targeted
    keywords but I’m not seeing very good results. If you know
    of any please share. Kudos!

    • Reply

      i use yoast SEO and my fail is too. my target is Vietnamese’s student and i got you – a gentle lady. What should i say now?

  6. Reply

    Hello are using WordPress for your blog platform? I’m new to the blog world but I’m trying to get started and create
    my own. Do you require any coding expertise to make your own blog?
    Any help would be greatly appreciated!

    my website :: delta 8

  7. Reply

    Simply want to say your article is as astonishing. The clarity in your post is simply great and i can assume you’re an expert on this
    subject. Fine with your permission let me to grab your feed
    to keep updated with forthcoming post. Thanks a million and please keep up
    the gratifying work.

    My page: cbd gummies

  8. Reply

    Howdy! I simply would like to offer you a huge thumbs up for your great information you’ve got here
    on this post. I will be returning to your site for more soon.

    Also visit my web page; delta-8-THC

  9. Reply

    Thanks designed for sharing such a fastidious opinion, post is
    fastidious, thats why i have read it completely

    Also visit my web site: delta 8

  10. Reply

    You could definitely see your skills in the
    article you write. The sector hopes for even more passionate
    writers such as you who aren’t afraid to say how they believe.
    At all times follow your heart.

    my web blog: gold bee

  11. Reply

    Nice post. I learn something totally new and challenging on sites
    I stumbleupon on a daily basis. It’s always useful to read
    through articles from other writers and use something from their
    web sites.

    Also visit my website; best CBD gummies

  12. Reply

    What’s up to every body, it’s my first visit of this web site;
    this webpage carries remarkable and in fact good information in support of visitors.

    My blog :: delta-8-THC

  13. Reply

    Good day! This post could not be written any better! Reading this post reminds me of my
    good old room mate! He always kept talking about this.
    I will forward this post to him. Pretty sure he will have a good read.
    Thanks for sharing!

    Feel free to visit my web page :: gold bee

  14. Reply

    Hello! Do you know if they make any plugins to safeguard against hackers?
    I’m kinda paranoid about losing everything I’ve worked hard on. Any tips?

    My blog post – buy cbd

    • Reply

      i use akimet anti spam. may be you plus backup/restore plugin. finally, you don’t worry about losing information, worry can’t help reader/customer.

  15. Reply

    Today, I went to the beachfront with my children. I
    found a sea shell and gave it to my 4 year old daughter and said “You can hear the ocean if you put this to your ear.” She placed the shell to her ear
    and screamed. There was a hermit crab inside and it pinched
    her ear. She never wants to go back! LoL I know this is totally off topic but I had to
    tell someone!

    Check out my page: buy delta 8 THC area 52

  16. Reply

    Greate post. Keep writing such kind of info on your blog.
    Im really impressed by it.
    Hi there, You have performed a fantastic job. I’ll certainly digg it and individually suggest to my
    friends. I’m confident they’ll be benefited from this
    web site.

    my site delta 8 carts

  17. Reply

    Please let me know if you’re looking for a writer for your
    blog. You have some really great articles and I think I would be a
    good asset. If you ever want to take some of the load off, I’d love
    to write some content for your blog in exchange for a link back to mine.
    Please send me an e-mail if interested. Thank you!

    Feel free to visit my web blog: Area 52 Delta 8 THC

  18. Reply
  19. Reply

    Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any
    widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates.
    I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe you would
    have some experience with something like this. Please let
    me know if you run into anything. I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.

    Area 52 Delta 8 THC – Area 52 Delta 8 THC

    Area 52 Delta 8 THC – delta 8 area 52

    delta 8 area 52 – delta 8 carts Area 52

    Area 52 Delta 8 THC – buy delta 8 THC area 52

    buy delta 8 THC area 52 – Area 52 delta 8 carts

  20. Reply

    I’m no longer positive the place you are getting your info, however great topic.
    I must spend a while studying much more or figuring out more.

    Thanks for fantastic info I was in search of
    this information for my mission.

    Review my blog post – delta 8 thc

  21. Reply

    I think this is among the most vital info for me.
    And i am glad reading your article. But should remark on few general things, The web site style is wonderful, the articles is really excellent :
    D. Good job, cheers

    my website: best delta 8 carts

  22. Reply

    Having read this I thought it was very enlightening. I appreciate you taking
    the time and energy to put this content together.
    I once again find myself spending a lot of time both reading and posting comments.
    But so what, it was still worth it!

    area 52 delta 8 THC products – area 52 delta 8 THC products

    area 52 delta 8 THC products – Area 52 Delta 8 THC

    area 52 delta 8 THC products – delta 8 area 52

    delta 8 carts Area 52 – delta 8 carts Area 52

    delta 8 THC for sale area 52 – delta 8 THC area 52

  23. Reply

    Excellent blog right here! Also your website lots up fast!
    What host are you the usage of? Can I am getting your associate link
    to your host? I want my site loaded up as fast as yours lol

    Also visit my website; best delta 8 vapes

  24. Reply

    Good day! I know this is somewhat off topic but I was wondering if you knew where I could locate a
    captcha plugin for my comment form? I’m using the same blog platform as
    yours and I’m having problems finding one?
    Thanks a lot!

  25. Reply

    I have read so many articles or reviews concerning the blogger lovers
    except this post is in fact a pleasant article, keep it up.

    Here is my web blog … slot

  26. Reply

    Woah! I’m really digging the template/theme of this website.

    It’s simple, yet effective. A lot of times it’s very
    difficult to get that “perfect balance” between user friendliness and appearance.
    I must say you’ve done a superb job with this.
    Additionally, the blog loads super quick for me on Opera.
    Excellent Blog!

    My website – best delta 8 gummies

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *