Lối sống của tư duy

Hướng giải quyết vấn đề trong văn bản từ nguồn gốc của quy trình

Một ngày 24 tiếng. Bạn phải vận động mỗi ngày. Những việc bạn làm thì luôn gắng liền với thời gian. Ngoài ra, “bạn chỉ có thể thực hiện một hành động trong cùng một thời gian”. Khi xử lý vấn đề, một thời điểm gắn với một hành động sẽ tạo ra điều gì? Bạn ứng dụng thế nào trong văn bản và trong cách bạn giải quyết vấn đề? Phần nhiều lỗi logic xuất hiện, vì bạn chưa làm rõ những quan điểm gắn với “thời gian”. Bài viết này là phương pháp để bạn nhận diện và xử lý những điểm chưa chính xác trong văn bản. Cũng như cách bạn đối phó với một vấn đề. Cuộc sống của bạn có thể sẽ thay đổi từ đây. Câu chuyện sau sẽ là khởi đầu cho phương pháp bạn sẽ có. Nó như sau.

Hồi ký của tướng Patton (Mỹ)

Một ngày đẹp trời năm 1917, Sư đoàn tăng thiết giáp Patton đặt trụ sở tại (thị trấn) Bourg. Viên thị trưởng thị trấn Bourg đã vội vã tới gặp Patton và khóc lóc chuyện “tại sao ông (Patton) không nói gì về người lính vừa mất của Sư đoàn?”.

Patton ngạc nhiên vì nhớ quân của mình đi mười, về mười, chưa thiếu mạng nào. Hỏi kỹ thì viên thị trưởng báo ông có nhìn thấy một nấm mộ (lính). Khi tới tận nơi kiểm tra thì Patton tin thị trường đã nhầm. Đó là một hố xí đào tạm và được cắm cọc làm dấu “cấm đào bới”. Tuy nhiên dấu chữ X này lại khá giống hình thánh giá, nên thị trưởng đã tưởng đó là một nấm mộ. Không có nghĩa vụ giải thích Patton đã giữ im lặng và lộ chút tiếc thương.

26 năm sau, Patton có dịp quay lại thị trấn Bourg và nhận ra, “nấm mồ chiến binh” vẫn còn ở nguyên đó và được dân địa phương chăm sóc cẩn thận.

Cái gì hiện đang nằm ở đó?

Nhầm lẫn có thể xuất hiện bất cứ lúc nào. Biết sự thật có thể giúp bạn tránh được những định kiến. Hơn nữa nhờ sự thật về thời gian bạn có thể giúp chính mình, khi giải quyết công việc. Đã đến lúc bắt đầu.

Khái niệm

Gắn liên với nhận thức, thời gian là trật từ đơn giản nhất. Trong tư duy, thời gian giúp bạn xác định những việc (hoặc hành động) xảy ra trước với những việc xảy ra sau. Đồng thời giúp bạn phân biệt các hành động. Thật đơn giản? Những phát sinh thú vị sẽ xuất hiện khi tiến xa hơn vào nhận định các ý (hành động). Hãy đọc tiếp.

Trên văn bản, những gì bạn nêu trong một nhóm ý (theo trật tự thời gian) phản ánh các bước mà một người phải làm, để đạt tới kết quả của (những) hành động. Nói cách khác, các ý thường là các bước thực hiện hành động hoặc các ý có thể là những kết luận (hình thành từ các ý của một quá trình tư duy cơ bản). Dù vậy khi chưa rõ về các cấp hành động trong thời gian, lỗi logic của các ý được nêu (nếu có) sẽ ở các dạng sau.

2 cột mốc

Trên văn bản, yêu cầu về sự rõ ràng làm nảy sinh lỗi logic nhóm một (lỗi nêu các ý thiếu liên kết, rời rạt) do người trình bày không phần biệt được nguyên nhân với kết quả, khi lên danh sách các ý (hành động). Còn nữa.

Trường hợp thứ hai lỗi logic (diễn đạt) không rõ ràng, vì người viết không nhận ra ý chính trên cơ sở dạng quy trình. Hai lỗi logic sẽ mất, khi bạn hình thành thói quen truy vấn. Vì vậy bạn cần phải qua vài bước chuẩn bị. Một sự quan ngại.

Phần nhiều diễn đạt có cảm xúc luôn làm nội dung đọc thú vị hơn. Dù vậy sự thật về kỹ năng logic bạn cũng nên biết qua. Nó như sau.

“Điểm mạnh của tư duy logic là nó không có cảm xúc. Chỉ có cách suy luận để đạt đến kết quả”. Bạn đọc nội dung này để có một hướng giải quyết vấn đề. Vì vậy đã đến lúc suy luận.

Điều gì tạo ra sự phân tách trong hành động?

Trong một quy trình dài với nhiều bước (hành động) sẽ có nhiều cấp nguyên nhân và kết quả khác nhau. Sự nhầm lẫn phát sinh từ việc nhận định các cấp (hành động). Không có cách giải thích nào khác ngoài những ví dụ, để bạn nhìn ra nhầm lẫn trong hành động. Bạn phải rút ra kết luận từ những ví dụ.

Ví dụ: vào năm cuối cấp 3 của bạn. Bạn nhận được một hướng dẫn làm hồ sơ chuẩn bị cho kỳ thi (sau khi tốt nghiệp). Một giáo viên giải thích các việc bạn phải làm như sau:

-Xác định trường học theo nguyện vọng.

-Xác định khối thi.

-Mua hồ sơ

-Điền hồ sơ

-Hoàn tất hồ sơ đăng ký.

-Nộp hồ sơ.

-Đợi thông báo địa điểm thi.

-Mang CMND và giấy tờ được yêu cầu trong giấy báo địa điểm thi.

-Chỉnh sửa nội dung thông tin thí sinh (nếu sai), trước khi thi.

-Có mặt tại phòng thi theo thời gian đã định.

-Mang theo giấy tờ xác nhận thí sinh.

Dù là các bước theo thứ tự hành động. Bạn có nhận ra các cấp nhân quả trong suy nghĩ của giáo viên hướng dẫn không? Có thể bạn sẽ dễ nhận thấy hơn, nếu bạn đã trải qua việc trên. Dù vậy hãy trở lại xử lý ví dụ (*3) này, sau khi bạn nắm các phương pháp phân định nguyên nhân kết quả. Cuộc điều tra bắt đầu.

Đi tìm quy trình

Sau đây là những minh họa, để giúp bạn nắm bắt phương pháp:

Nhà tư vấn đề xuất cho bạn cách để nâng cao hiệu quả sản xuất như sau.

Trong giai đoạn một, nên thực hiện các bước như sau:

1.Nói chuyện với người quản lý và giám sát chính.

2.Phác thảo và dẫn chứng bằng tại liệu định hướng công việc kinh doanh và làm theo.

3.Nhận biết các nhiệm vụ chủ chốt.

4.Phân tích cấu trúc tổ chức.

5.Hiểu và triển khai công việc trong phạm vi quyền hạng.

6.Đánh giá mức độ triển khai công việc.

7.Tìm hiểu nguyên nhân của các vấn đề.

8.Tìm kiềm và sử dụng ngay các khu vực tiềm năng để cải tiến sản xuất.

Dù trình bày theo thứ tự (theo suy nghĩ của nhà tư vấn), nhưng 8 bước liệt kê không cùng cấp độ. Một vài bước hành động tạo ra kết quả được trình bày ở các bước khác. Việc này tạo nên các quy trình nhỏ với phần mở đầu và kết thúc rõ ràng, trong toàn quy trình chung. Dù vậy điều nhà từ vấn đề cập chỉ có một. Bạn có nhận ra các cấp hành động? Hãy đọc tiếp.

Đây là những gì nhà tư vấn thật sự nói:

Trong giai đoạn một, chúng ta sẽ tìm những cơ hội tiềm năng để cải tiến tình trạng sản xuất của công ty (8).

1.Quyết định những nhiệm vụ chủ chốt của công việc (3).

-Nói chuyện với nhân viên chủ lực (1).

-Phác thảo và dẫn chứng bằng tại liệu định hướng công việc kinh doanh và làm theo (2).

2.Chỉ ra những yếu kém trong việc thực hiện nhiệm vụ (7).

-Đánh giá kết cấu tổ chức (4).

-Quyết định và triển khai công việc trong phạm vi quyền hạn (5).

-Đánh giá mức độ triển khai công việc (6).

3.Giới thiệu những cách thức thực tế đề thay đổi (?).

Khi xếp được danh sách, bạn có thể kiểm tra các bước được đưa ra. Bằng cách trả lời các câu hỏi như: các bước đưa ra có hợp lý không? Liệu có bỏ sót mất ý nào hay không?  Có đúng là có 3 bước cần thực hiện để tìm kiếm các cơ hội tiềm năng phát triển sản xuất hay không? Còn ở cấp ý nhỏ hơn, anh ta có thể kiểm tra việc: nếu người được tư vấn “nói chuyện với nhân viên cốt cán”, “phát thảo tài liệu định hướng” và “thực hiện việc kinh doanh” thì liệu những việc đó có giúp cho người được tư vấn, khi quyết định “nhiệm vụ chủ chốt cho việc kinh doanh”?…

Vấn đề là bạn chưa rõ cách chuyển được từ 8 ý sang 3 ý. Sau đây là phần bạn nên nhớ, để bắt đầu quá trình phân biệt các cấp ý hành động.

Phương pháp giả định thực thị

Cách để tránh nhầm lẫn nguyên nhân với kết quả là “phải hình dung”. Bạn đang hành động trong từng trường hợp cụ thể (tại từng ý). Đồng thời chỉ ra những gì bạn sẽ thu được (kết quả), khi kết thúc hành động. Đã tới lúc bạn nhập vai.

Sau đây là minh họa để bạn thử đặt mình vào thực thi và hiểu hơn ý người trình bày. Dù ý của người trình bày chưa rõ ràng:

Việc vạch chiến lược kinh doanh thể hiện sự nhận biết một chu kỳ thời gian.

1.Nhận thức nhu cầu thị trường.

2.Phát triển chiến lược được tạo sản phẩm đáp ứng nhu cầu.

3.Thực hiện chiến lược.

4.Sự chấp nhận của thị trường và tăng trưởng cao.

5.Tẳng trưởng chậm, giai đoạn chín muồi.

6.Thời kỳ tăng trưởng cao nhất.

7.Suy yếu.

Đầu tiên khi lướt qua, bạn thấy mình có hiểu quy trình đó không?

“Gần như chẳng hiểu gì!”

Giờ bạn đặt mình vào vị trí của người thực thi và tưởng tượng hành động đơn giản của bạn khi làm theo danh sách trên (bạn sẽ nói).

Đầu tiên “tôi nhận thức nhu cầu”.

Sau đó “tôi phát triển chiến lược”.

Theo đó “tôi thực hiện chiến lược”.

Tiếp đó “tôi làm gì nữa?”

Đúng rồi! Bạn làm gì nữa?

Đọc lại và hình dung việc trên với một quy trình cực đơn giản. Như cách bạn thường dùng xử lý mọi công việc. Máy quay bắt đầu.

Đầu tiên “tôi nhận thức nhu cầu’’.

Sau đó “tôi phát triển chiến lược’’.

Theo đó “tôi thực hiện chiến lược’’.

Tiếp đó “tôi…’’

Oh! Vấn đề nắm đây rồi.

Bạn đã thấy nó chưa?

“Thấy gì?”. Những gì người viết đã làm là đưa ra ba hành động mà công ty đã thực hiện và bốn kết luận (nhìn từ các ý của một quy trình nào đó) công ty sẽ đạt được. Nhìn vào bốn kết luận. Bạn sẽ thấy chu kỳ phát triển của một sản phẩm theo đường cong như dưới đây:

Sơ đồ hình dung từ các kết quả

Theo trật tự các ý, bước thứ tư nhà tư vấn phải đưa ra (hành động): “kiểm tra/đánh giá nào đó”.

Vì ở bước số 4 người viết đề cập tới sự chấp nhận và tăng trưởng cao. Nên có thể có ẩn ý người viết muốn đề cập đến. Phần nữa là chu kỳ hay kết luận của quá trình đánh giá thị trường không đồng cấp, nên không nhất thiết phải liệt kê vào. Nếu buộc phải liệt vào, nó có thể sẽ (thành ý hỗ trợ) ở trong “hành động kiểm tra”.

Do đó, bạn có thể hiểu hay viết lại như sau:

Vạch kế hoạch kinh doanh bao gồm việc nhận biết chu kỳ:

1.Nhận thức nhu cầu thị trường.

2.Phát triển chiến lược tạo sản phẩm đáp ứng nhu cầu.

3.Thực thi chiến lược

4.Đánh giá phản ứng thị trường.

5.Thay đổi chiến lược để phù hợp với phản ứng người tiêu dùng.

Oh! Sao lại có bước số 5, trong khi “hành động kiểm tra” chỉ đến bước số 4?

Nếu bạn từng thực hiện, bạn sễ thấy danh sách trên hiển nhiên. Dù vậy khi bạn thắc mắc, thì phần bên dưới sẽ trả lời câu hỏi của bạn. Bí mật bị chôn vùi. 

Bản chất của quy trình

Khép kín. Sự xoay vòng của những hành động đi kèm thời gian. Hướng tới một kết quả (hoặc mục tiêu) và không có chỗ kết thúc. Bạn không thể gọi là quy trình, khi hành động trước không làm nền cho hành động (tách biệt) tiếp theo. Khi có thể thấy quy trình từ những thông tin (hành động) bất kỳ, khả năng sau đang hình thành trong chính bạn. Đó là gì?

Truy cứu. Bạn có thể tự hoàn thiện suy nghĩ về hành động, về nguyên nhân và kết quả. Khi đặt ra quy trình lên thông tin bạn thấy, bạn sẽ kéo thông tin trở về nguồn gốc của nó. Đồng thời quy trình sẽ đưa bạn tới cốt lõi (kết quả) của các hành động. Bí mật vẫn còn đó. Tạm thời hãy đi tiếp.

Khi một người thể hiện quan điểm, những gì họ nêu đếu có nguồn gốc. Dù vậy khi đưa ra nhiều quan điểm sẽ có trường hợp nhầm lẫn hoặc sót ý. Làm sao để bạn nhanh chóng nhận ra được việc này? Một đối tượng của tư duy.

Nguồn gốc của những nhận định

Để minh họa cho phương pháp này. Hãy tưởng tượng bạn gặp một người bạn. Anh ta nói:

“đây là những đánh giá, tôi dự tính phát biểu trong cuộc họp ngày mai. Anh xem được không?’’

Trọng điểm của việc đánh giá đầu tư theo truyền thống là so sánh mức lợi nhuận thu được trong tương lai với giá cả hiện tại.

1.Thiên về kỹ thuật không chuẩn xác.

2.Dựa vào quan điểm đơn giản thái quá.

3.Do những quy định sai.

“Bạn có nhận định gì từ những kết luận trên?”

Hãy dành vài giây suy nghĩ. Nếu có nhận định nào đó, hãy ghi ra giấy, trước khi đọc tiếp.

Nếu tìm kiếm trật tự cho các ý trên, bạn sẽ thấy ý thứ 3 là kết quả (dùng từ “kết quả” để nói tới ý hành động trong hình tháp của khối lập luận) của hai ý 1 và 2. Vì vậy bạn có thể viết lại. như sau.

Khi định hình lại, bài đánh giá sẽ như sau:

Trọng điểm truyền thống của việc đính giá đầu tư do nhưng quy định sai (3):

1.Nó phụ thuộc vào các quan điểm đơn giản thái quá.

2.Nó thường thiên về kỹ thuật, không chính xác.

Qua bản viết lại, từ ý đầu đến ý thứ hai, bạn sẽ phải tưởng tượng tới một quy trình làm nảy sinh nhóm ý (các đánh giá của người trình bày). Quy trình đó có thể giống như sau.

Giờ bạn có thể thấy anh ta bình luận về bước đầu và bước thứ hai, nhưng không có bước thứ ba. Anh ta không bình luận bước ba. Có thể vì không có gì sai trong cách áp dụng kỹ thuật hay có thể anh ta đã quên.

Khi là một người kiểm tra ý, bạn sẽ hỏi cái (người trình bày) không nêu rõ: “có gì sai trong cách áp dụng kỹ thuật không?” và bạn sẽ tìm ra nguyên nhân (nguồn gốc) của các ý. Bạn còn nhớ về những câu hỏi của người tư vấn ở nội dung đầu tiên?

Khi một sự việc nảy sinh đi liền với thời gian, bạn (nếu phải tự tư vấn) phải tìm câu trả lời cho mình. Bằng những câu hỏi sau. 

Những câu hỏi theo hành động

Tại thời điểm sự việc phát sinh. Nếu bạn phải xử lý, bạn sẽ chỉ trả lời một trong bốn câu hỏi sau:

Chúng ta nên làm gì? (tìm các giải pháp)

Chúng ta có nên làm hay không? (chọn giải pháp)

Chúng ta nên làm thế nào? (thực hiện giải pháp đã chọn)

Chúng ta có nên tiếp tục không? (kiểm tra nguyên nhân của sự việc)

Bạn đã hiểu vì sao có sự xuất hiện của những câu hỏi. Dù người tư vấn có bốn câu hỏi trên, khi phải giải quyết vấn đề. Những trên thực tế văn bản tư vấn chỉ phải giải quyết một trong hai câu hỏi lúc mở đầu văn bản (tại sao hoặc như thế nào). Ba câu hỏi đầu là biểu hiện cụ thể của phương pháp hành động và câu hỏi sau là nguyên nhân sự việc. Còn vài lưu ý.

Sự giám sát

Ngay sau khi hoàn thành bản danh sách viết lại theo quy trình, bạn phải kiểm tra. Các ý đã theo quy trình, vậy các ý (hành động) nhỏ hơn có phải theo trật tự? Bạn sẽ biết chỗ nào thiếu sót (nếu có). Văn bản với ý xếp lại sẽ được nhận định như sau.

Xử lý nhầm lẫn trong khi viết. Khi đã xác định được kết quả của việc hoàn thành một hành động. Bạn cần xem lại hành động (ý thứ 2) vừa nêu ra so với hành động trước. Hành động này là biệt lập hay là hành động (hỗ trợ) xuất phát từ hành động trước. Bạn sẽ biết ý nào ngang cấp, ý nào là ý nhỏ.

Xử lý nhầm lẫn trong suy nghĩ. Chỉ cần xem lại những hành động (ý nhỏ) bạn trình bày  có trực tiếp đưa bạn đến cùng một kết quả hay không. Bạn kiểm tra sự hoàn thiện các ý bằng những câu hỏi (tìm về ý lớn). Và giá trị thật sự của thói quen xuất hiện.

Một con đường tới “quản trị”

Đây là thành tựu từ việc bạn áp dụng suy luận:

Hành động (của bạn) sẽ đưa đến kết quả.

Thời gian biến những hành động của bạn trở thành quy trình.

Điều này cho bạn kết luận gì?

Có phải những hành động theo quy trình sẽ đưa bạn đến một kết quả?

Một cái nhìn về công việc. Khi bạn làm việc, bạn thường có lịch làm việc cá nhân. Còn việc bạn đang làm có quy trình gì? Khi quy trình bạn thực hiện gắn liền với lịch làm việc, bạn đã phát hiện ra điều gì?

Lịch làm việc của bạn vận hành đồng nhất với quy trình. Quy trình có khâu kiểm tra. Vậy đầu là khâu kiểm tra trên lịch? Những kiến thức thu được từ việc kiểm tra sẽ ở đâu? Bạn nên tạo cho mình một loại lịch có chức năng kiểm tra. Chức năng kiểm tra sẽ giúp bạn linh hoạt trong hoạt động. Đồng thời giúp bạn học tập từ hành động đã qua. Vấn đề ở đây là gì? Cách để tạo ra loại lịch đó sẽ không được hướng dẫn ở đây. Dù vậy bạn sẽ được một lợi ích khác.

Trí tuệ của Athena – người nắm giữ mọi khả năng 

Bạn đi tìm kỹ năng. Bạn đọc sách, áp dụng và đôi lúc bạn sẽ quên mất bản chất.

Hãy nhìn một quyển sách kỹ năng. Trong khi kỹ năng là kết quả, thì cái bạn có được từ sách sẽ là gì? Có phải một quy trình thực hiện?

Một quyển sách hay sẽ giúp bạn nhận diện được việc phải làm trong bất kỳ tình huống nào. Nó cải thiện quy trình trong suy nghĩ của bạn. Dù vậy vẫn còn một góc khuất.

Khi gặp một quyển sách nói về hành động mà bạn chưa áp dụng vào quy trình của mình. Bạn có thể đã bỏ qua việc cải thiện kỹ năng dưới cái nhìn của quy trình. Bạn đã quên mất điều gì? Một suy luận.

Khái niệm về thời gian tồn tại trong khả năng tư duy cá nhân. Còn khả năng tư duy theo thời gian biến hành động trở thành quy trinh. Nói cách khác, tư duy về quy trình là mô hình tối giản về các hành động (kỹ năng). Vì vậy khi nắm trong tay quy trình, bạn có thể tin tưởng điều gì?

Có nên kết luận bạn đang sở hữu công cụ giúp hoàn thiện và phát triển lại mọi kỹ năng? Học được kỹ năng của người khác có nên xem là khả năng hấp thụ kỹ năng?

Khả năng đạt mọi kỹ năng có phải vốn ở trong bạn?

Vài lời tự thú

Qua những ví dụ giúp bạn dễ nắm bắt. Bạn có thể sẽ quên mất việc quan trọng trong khi soạn văn bản. Không tạo ra câu hỏi ở người đọc (hay đối thoại hỏi/đáp) thì chưa thể gọi là viết đúng (đây là điều bạn cần hướng đến khi phải viết văn bản logic).

Qua ví dụ, bạn chỉ mới hình dung được cách chọn ra quy trình từ danh sách ý. Nếu phải tóm ý, bạn sẽ quên các ý (hành động) nhỏ hơn cũng theo quy trình. Bạn chưa quen đặt những câu hỏi “truy nguồn gốc” và nhìn mọi hành động theo trật tự quy trình. Sai lầm tiếp theo.

Ở lỗi diễn đạt mơ hồ, bạn chưa quen viết câu tóm ý sao cho người đọc phải bật ra đúng câu hỏi. Loại câu hỏi tương thích với các ý nhỏ được nêu. Việc này có nghĩa là gì?

Tôi đang để bạn “đi dạo”, vì không thể hình thành thói quen trong bạn qua một vài ví dụ. Dù vậy vẫn có vài điểm sáng bạn đã có được. Bạn nhớ ra điều gì?

Tái bút

Khái niệm về thời gian có trong mỗi người. Khi nhiều người chỉ dừng lại ở việc hiểu về trật tự thời gian, bạn biết mọi hoạt động cá nhân cần có khâu kiểm tra. Bạn sẽ tìm đến công cụ kiểm tra (trên lịch) để cải thiện hiệu quả công việc. Hơn thế nữa.

Bạn mở rộng khả năng của mình nhanh hơn, khi tiếp thu kiến thức qua góc độ quy trình. Bạn biết khả năng của bản thân chính là số loại quy trình bạn đang sở hữu, khi đối mặt vấn đề. Và còn một điều bạn chưa để ý.  

Khi nhận thức cá nhân thể hiện dưới quy trình quan sát, học tập, áp dụng và điều chỉnh, việc luôn có nhận thức tức bạn đang vận hành quy trình. Hệ quả sẽ xảy ra. Đó là gì?

Sao phải tìm đáp án, khi bạn chính là đáp án?

Phụ bản

“Nếu chưa có đáp án cụ thể, bạn có thể tham khảo kết luận bên dưới”

Hai trạng thái, một trái tim

Khi vô tình nghe bản kinh lớn đề cập: “khổ, tập, diệt, đạo”. Tôi đã nghĩ bốn phần đó là gì? Thử điều tra thì sơ bộ có thể nhận định như sau.

Khổ: là một cái nhìn từ thực tế biến đổi của vạn vật;

Tập: nói về những nhận định, hiểu biết về chân lý;

Diệt: nói về phương pháp thực hiện;

Đạo: nói về những yết tố hỗ trợ để một người phát triển khả năng suy luận về cuộc sống.

Vấn đề là tại sao lại có bốn mà không phải nhiều hay ít hơn? Khi nhìn lại thì thấy mọi thứ giống với quy trình. Nếu nó là quy trình thì khâu cuối là kiểm tra và phải có tiêu chuẩn. Đúng là phần cuối có các tiêu chí (*1) được tìm thấy. Tôi hỏi tiếp: nếu thực hiện quy trình và đạt các tiêu chí thì kết quả là gì? Tôi thấy lối sống của một Phật tử. Hơn thế nữa. Bên dưới là bí mật tôi chưa nói với bạn.

Sau đó tôi lại thấy đâu đó có nêu: Tuân, Hợp, Khuếch. Lại cái gì nữa đây? Tôi thấy nó trong một quy trình học tập của người theo học Nho. Rồi sau đó tôi lại nghe: Kiến, Văn, Giác, Tri. Sao lại có thêm mấy từ không biết của thời nào ở đây? Dịch nghĩa thì như sau: Thấy, Học, Dùng, Hiểu. Oh! Đó chính là cuộc sống, là quy trình học tập, nhận thức của một người bình thường. Vậy nếu “hiểu” nằm ở khâu “kiểm tra” của quy trình, thì tiêu chí của bạn sẽ là gì?

Khi bạn biết kiến, văn, giác, tri nằm trong chính tư duy của bạn. Thời gian và những hoạt động của bạn trong ngày sẽ trở thành điều gì? Bạn có toàn quyền quyết định điều quan trọng nhất cho lối sống của mình. Dù vậy mọi việc bạn làm theo quy trình đều đưa đến hệ quả duy nhất. Dấu hiệu thể hiện ở chính bạn.

Sự phát triển. Tinh thần “tinh tấn” (trong đạo Phật) hay nói cách khác là sự chiến thắng, sự lớn mạnh. Cuộc sống đúng đắn của bạn sẽ gắn với hai thành tựu sau.

Bạn nhìn ra bên ngoài. Bạn vượt qua mọi trở ngại và phát triển khả năng.

Bạn nhìn vào bên trong, hàn phục những khuyết điểm của chính mình và xây dựng đạo đức.

Nếu sống đúng thì cuộc sống của bạn có gì ngoài sự tinh tấn? Có gì nằm ngoài việc rèn luyện khả năng và đạo đức?

Nếu cuộc sống không duy trì được kiến, văn, giác, tri thì điều gì sẽ xảy ra? Tương lai bạn chọn có phải sẽ đi liền với những tiêu chí bạn nỗ lực thi hành? Hạnh phúc của bạn sẽ nằm ở đâu?

Nếu bạn đoán hạnh phúc của mình nằm ở kết quả hoặc trong quy trình (hành trình), bạn vẫn còn một nhầm lẫn. Bạn phải tự rút ra hai phương pháp (để tìm đến hạnh phúc thật sự) trong nội dung bên dưới.

Hạnh phúc ở nơi nào?

Qua tư duy về thời gian, nếu có người hoàn thiện về lối sống mà không cố giữ một loại hành động (hướng về một mục tiêu) hàng ngày. Điều đó cảnh báo điều gì? Người đó chưa đạt tới lối sống hoàn thiện.

Tình cờ tôi đọc được một câu nói: “trở thành tỷ phú không làm thay đổi cuộc sống của tôi”. Bạn có nghĩ người phát biểu đã đạt đến những tiêu chí của lối sống cá nhân?

Sau đó tôi lại thấy có một cô gái phát biểu: “một doanh nhân chân chính và thành công là mẫu hình mà tôi luôn muốn hướng đến”. Chắc chắn là cô ấy muốn xây dựng một lối sống (kết quả). Vì vậy mọi hành động sẽ tuần theo quy trình và tiến tới các tiêu chí nào đó. Có phải hình thành các tiêu chí sẽ đưa bạn nhanh đến kết quả? 

Tôi có thể làm gì cho bạn? Đây là điều tôi thầm mong và cũng là việc tôi làm tốt nhất:

“Chúc cho bạn và tất cả mọi người sớm đạt được lối sống tinh tấn của riêng mình”.

Khi nghĩ về lối sống, tôi chợt nhớ câu: “nghề nào cũng là nghề kiếm tiền”. Một tối nghĩ lại nhận định này hơi lạ. Nếu lính cũng là một nghề thì việc kiếm tiền sẽ gắn liền với các cuộc chiến. Thật may làm lính chỉ là nghĩa vụ. Dù vậy ai (hoặc thành phần nào) cũng cần phải xây dựng một lối sống và các tiêu chí nhất định.

Thật tình cờ là tôi chọn xây dựng một cuộc sống của tri thức và niềm vui. Nếu bạn đạt được lợi ích từ bài viết này thì sao?

Khi thành công vang dội, tôi mong sẽ được nghe bạn nói: “đây là đạo(*5) của tôi” và đưa ra các tiêu chí. Tôi sẽ có thêm hạnh phúc từ thành công của bạn.

Khi là một Phật tử và là Phật sẽ thành (theo như câu nói “tất cả chúng sinh là Phật sẽ thành”). Cuộc sống của tôi chắc chắn phải thi hành câu nói “duy tuệ thị nghiệp”(*4). Tôi chưa biết có thể mang đến cho bạn thêm điều gì. Dù vậy để bạn tìm ra sư thật của hạnh phúc (qua công cụ lập luận), tôi không đủ khả năng (*2) biện chứng qua hình tượng và qua văn tự cỗ (theo cách của các vị tăng xưa). Vì vậy bằng ví dụ (lập luận) cụ thể, tôi nghĩ bạn sẽ tìm được hạnh phúc đích thực của mình. Nó như sau.

Ngoại đạo luận – chuyện tình riêng

Khi Phật thành đạo (*5), Phật tìm tới năm anh em Kiều Trần Như (những người cùng tu khổ hạnh – hành xác) và tuyên tuyên bố: “ta đã thây được khổ đau, nguyên nhân của khổ đau, sự chấm dứt khổ đau và con đường đưa đến sự chấm dứt khổ đau”… Cuối cùng, năm vị bỏ tu khổ hạnh và theo Phật (vì hành xác không tạo ra suy nghĩ hạnh phúc).

Còn tôi khi giải thích xong với bạn về quy trình, tôi đã hình dung một viễn cảnh. Ngày tôi đại ngộ, tôi sẽ tìm bạn và nói: “tôi đã thấy tình yêu, nguyên nhân của tình yêu, sự nhầm lẫn trong tình yêu và con đường đưa đến sự lẩn quẩn trong tình yêu”. Nếu bạn đi tìm tình yêu và lỡ thử đặt tôi (người viết) thành mục đích của quy trình (nào đó của bạn). Khi đó việc gì sẽ xảy ra?

Sau đây là phương pháp luận tôi rút được từ những quyển kinh (Phật lịch thời 2560 năm trước). Giờ gọi là chứng minh (giống phương pháp trong cuốn logic rất đơn giản). Tôi sẽ giải thích kết quả thử nghiệm của bạn. Nó như sau.

Theo hình dung trong khoa học là tập hợp “tôi”- một vòng tròng, kết hợp với tập hợp “tình yêu” của bạn- một vòng tròn khác. Chỗ giao nhau của hai vòng tròn là gì?

Nếu tôi (Đức) trở thành tình yêu của bạn, thì “tôi” gọi là “tình yêu” vậy cái gì sẽ được gọi là “tôi”?

Nếu “tôi” trở thành “tình yêu” của bạn, thì “tình yêu” của bạn sẽ thành “tôi”. Vậy cái gì sẽ được gọi là “tình yêu” của bạn?

“tôi” thuộc vật chất, còn “tình yêu” của bạn thuộc tinh thần. Vì vậy “tôi” hòa hợp với “tình yêu” của bạn. Cả hai sẽ mất bản chất (vì khác bản chất).

Nếu mất hoặc thất Đức (tức mất “tôi”) thì thay vì bạn mất tình yêu (tức hết yêu), bạn lại trở thành “thất tình” (tức suy nghĩ “tình yêu” vẫn còn đó và bạn cho là mất).

Vì vậy có thể kết luận yêu tôi là một sự nhầm lẫn của nhận thức. Một tinh thần (của bạn) muốn hòa hợp với vật chất. Vây khi bạn đã hiểu đúng việc yêu tôi là sai, bạn sẽ làm gì?

“Bạn có nên tìm cái tình yêu có thể hòa hợp được?”

Hãy tin tôi. Không nên tìm sự hòa hợp giữa tình yêu (tinh thần) với vật chất (là tôi)!

“Vì hạnh phúc chân thật. Sau khi qua lập luận, giờ xin vui lòng cho biết: bạn sẽ quyết định gì?”

 

Chú thích

(*1): Các tiêu chí trong Đạo gồm: Chánh kiến (thấy đúng); Chánh tư duy (suy nghĩ, lập luận đúng); Chánh ngữ (nói đúng): Chánh nghiệp (hành động đúng); Chánh mạng (sống đúng); Chánh tinh tấn (thực hiện quy trình phát triển điều thiện); Chánh niệm (nhớ đúng hay quán xét trong loại thức thức thứ 7, loại thức thường hằng động); Chánh định (không hay trong thức thứ 8, loại thức thường hằng tịnh).

(*2): Khả năng: lập luận, logic và hùng biện thể hiện qua ngũ đoạn luận của hai vị sư Trần Na và Pháp Xứng vào thể kỷ 5 và thứ 6. Dù vậy sau đó vẫn rút gọn lại như sơ khai với phép luận cơ bản.  

(*3): ví dụ để bạn tự thực hiện cần chú ý điều sau. Khi đúc kết câu tóm ý (cho các ý nhỏ) bạn sẽ thấy có sự khác biệt giữa quy trình và tiền trình. Sự khác biệt đó thể hiện điều gì? Trong trật tư logic, quy trình đi với hành động và trật tự thời gian, tiến trình đi với trật tự cấu trúc. Đây là điều bạn cần nhớ để sử dụng trong mẫu xác định/ định nghĩa vấn đề khi tư vấn.

(*4): “duy tuệ thị nghiệp” dịch nghĩa từ tiếng Phạn: “chỉ có sự hiểu biết mới là kết quả”.

 (*5) đạo trong tiếng Hán nghĩa là con đường, cũng có nghĩa là đường lối dẫn dắt con người đi đến lý tưởng hoặc mục tiêu.

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *